ካምቦዲያ ውስጥ የተመሠረተ የወንጀለኛ የማጭበርበር ክንዋኔን ማስተጓጎል

በዚህ ዓመት መጀመሪያ፣ የኢንቨስትመንት፣ የፍቅር፣ የቁማር እና የሕግ አስከባሪ መስሎ ለመቅረብ በChatGPT ይደግፍ የነበረ ካምቦዲያ ውስጥ የተመሠረተ የማጭበርበር ክንዋኔዎችን አስተጓጎልን። ይህን እንቅስቃሴ መመርመር የጀመርነው በWhatsApp ያሉ አቻዎቻችን በሰጡን ጥቆማ ሲሆን፣ ከዚያ ወዲህም ተጨማሪ የስጋት ምልክቶችን ለኢንዱስትሪ አጋሮችና ለሚመለከታቸው ባለሥልጣናት አጋርተናል።

ይህ ክንዋኔ ስለ ዘመናዊ የማጭበርበር አውታረ መረቦች አንድ ጠቃሚ እውነታ ያሳያል፤ የተደራጁ የወንጀል ቡድኖች እንቅስቃሴያቸውን በአንድ የማጭበርበር ዓይነት ብቻ አይገድቡም። ይልቁንም ተጎጂዎችን ለማታለል ይበልጥ ውጤታማ ይሆናሉ ብለው ያሰቧቸውን ታሪኮች፣ ማንነቶችና ስልቶች እንደ አጋጣሚው ይጠቀማሉ። በምርመራዎቻችን፣ ፈጻሚዎች ከአንድ የማጭበርበር ዓይነት ወደ ሌላ ሲሸጋገሩ ወይም በአንድ ዘመቻ ውስጥ በርካታ የማጭበርበር ክንዋኔዎችን ሲያጣምሩ በተደጋጋሚ እናያለን።

በአውታረ መረቡ ያሉ አንዳንድ ተጠቃሚዎችም ከሰዎች ዝውውርና በግድ ወንጀል እንዲፈጸም ከማድረግ ጋር ግንኙነት እንዳለ የሚጠቁም ይዘት አመንጭተዋል። እነዚህ ምልከታዎች፣ ሠራተኞችን ሕጋዊ ሥራ እንደሚያገኙ ቃል ገብተው ከመለመሉ በኋላ በዕዳ ባርነትና በግዴታ ሥርዓቶች ውስጥ ስለሚያግቷቸው በደቡብ ምሥራቅ እስያ ያሉ የተደራጁ የወንጀል ቡድኖች ከሚያቀርቡ ሰፊ የሕዝብ ዘገባዎችና⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) መግለጫዎች⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ጋር ይጣጣማሉ። የእያንዳንዱን ተሳታፊ ሁኔታ በግላችን መወሰን ባንችልም፣ ይህ እንቅስቃሴ ማጭበርበሩን የሚፈጽሙ ሰዎች ራሳቸውም የብዝበዛ ሰለባ ሊሆኑ እንደሚችሉ ያስታውሰናል።

መነሻው ካምቦዲያ እንደሆነ ከፍተኛ እድል ያለውን የተቀናጀ የChatGPT መለያዎች አውታረ መረብ አግደናል። አውታረ መረቡ በባንቲያይ ሚንቺ ግዛት በምትገኘው ፖይፔት ከተማ ወይም አካባቢዋ ይከናወን እንደነበር እንገምታለን፤ የሕዝብ ዘገባዎች⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ከተማዋን በተደጋጋሚ ከመስመር ላይ የማጭበርበር ግቢዎች እና⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ከሰዎች ዝውውር ዘመቻዎች ጋር አያይዘዋታል⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል)።

አውታረ መረቡ የሐሰት የመስመር ላይ ማንነቶችን ለመፍጠርና ለማንቀሳቀስ፣ ለማጭበርበር ዒላማዎች የሚላኩ መልእክቶችን ለማመንጨትና ለመተርጎም፣ ለማጭበርበር ክንዋኔዎቹ የማስተዋወቂያ ይዘት ለመፍጠር እና የዕለት ተዕለት ክንዋኔዎችን ለማገዝ ሞዴሎቻችንን ተጠቅሟል።

እንደ ከዚህ ቀደም ካስተጓጎልናቸው የማጭበርበር አውታረ መረቦች⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ሁሉ፣ አንዳንድ ተጠቃሚዎች ChatGPTን የውስጥ ማስታወቂያዎችን ለማርቀቅ፣ በሠራተኞች መካከል መልእክቶችን ለመተርጎም፣ እንዲሁም ከምልመላ፣ ከኢሚግሬሽን ሁኔታ፣ ከሥራ ሁኔታዎችና ከሠራተኞች ዲሲፕሊን ጋር የተያያዙ የሚመስሉ ጉዳዮችን ለመመዝገብ ጨምሮ ለአስተዳደራዊ ሥራ ተጠቅመውበታል።

አውታረ መረቡ ብዙውን ጊዜ የተለያዩ ዘዴዎችን በማጣመር፣ በርካታ የማጭበርበር ዓይነቶችን በአንድ ጊዜ ያካሂድ ነበር። ለምሳሌ፣ ፈጻሚዎቹ ከክሪፕቶ ምንዛሬዎችና ከወቅታዊ የወርቅ ግብይት ጋር የተያያዙ ሐሰተኛ የኢንቨስትመንት እድሎችን ከማቅረባቸው በፊት እምነት ለመገንባት የፍቅር ጓደኛ ፈላጊ ማንነቶችን ተጠቅመዋል። ሌሎች ተጠቃሚዎች ሐሰተኛ ማንነት በመጠቀም ከዒላማዎች ጋር ረጅም የፍቅር ውይይቶችን አድርገዋል፤ ሐሰተኛ ጉርሻዎችና ዕጣዎች የሚያቀርቡ የመስመር ላይ ቁማር መድረኮች ወኪሎች መስለው ቀርበዋል፤ ወይም ከባድ ወንጀል በመፈጸማቸው የገንዘብ ቅጣት መክፈል እንዳለባቸው ለመንገር የሕግ አስከባሪ ተቋማትን መስለዋል።

የሚነገሩት ታሪኮች የተለያዩ ቢሆኑም፣ በመላው አውታረ መረብ ያሉ ተጠቃሚዎች በተከታታይ ተመሳሳይ መሠረታዊ የማታለል ባህሪ አሳይተዋል። ለምሳሌ፣ የሐሰት የፍቅር ጓደኛ ፈላጊ መገለጫዎችን፣ ሐሰተኛ የኢንቨስትመንት ባለሙያዎችን እና የማጭበርበር የሕግ አስከባሪ ማንነቶችን ፈጥረው አንቀሳቅሰዋል። ፓስፖርቶችን፣ ሕጋዊ ማሳወቂያዎችን፣ የአክሲዮን ግዢ ማረጋገጫዎችን እና የቁማር መድረክ በይነገጾችን ጨምሮ የተጭበረበሩ ሰነዶችን ምስሎችም አመንጭተዋል።

በቀደም⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ባወጣናቸው⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ሪፖርቶች⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) እንዳብራራነው፣ አጭበርባሪዎቹ ከዒላማዎቻቸው ጋር ባደረጉት ግንኙነት የተለመደ ሥርዓት ተከትለዋል፤ ይህንም መቅረብ (ግንኙነት መጀመር)፣ ማማለል (ስሜት መቀስቀስ) እና መንጠቅ (ገንዘብ መውሰድ) ብለን እንጠራዋለን።

• መቅረብ፦ አውታረ መረቡ እንደ WhatsApp እና Telegram ባሉ የመልእክት መላላኪያ መድረኮች ላይ ከዒላማዎች ጋር የሚደረጉ ውይይቶችን ለመተርጎምና ለማመንጨት ChatGPTን ተጠቅሟል። አጭበርባሪዎቹ የሐሰት ማንነቶቻቸውን ለመደገፍ የማኅበራዊ ሚዲያ ይዘት ፈጥረዋል፤ ለፍቅር ጓደኛ ፈላጊ መገለጫዎች የሚሆን ይዘትም መርምረዋል።

• ማማለል፦ የአጭበርባሪዎቹ መልእክቶች በተደጋጋሚ በስሜታዊ ጫናና እምነት በመገንባት ዘዴዎች ላይ ይመሠረቱ ነበር። ምሳሌዎቹ የተረጋገጠ ትርፍና «ከአደጋ ነፃ» የሆኑ ኢንቨስትመንቶችን ቃል መግባት፣ የፍቅር ቃላት፣ ውይይቶችን በምስጢር ለመያዝ የሚሰጡ መመሪያዎች እና ሐሰተኛ ጉርሻዎች ከማብቃታቸው በፊት እርምጃ እንዲወሰድ የሚቀርቡ አስቸኳይ ጥያቄዎችን ያካትታሉ።

• መንጠቅ፦ አጭበርባሪዎቹ ሰለባዎች እውነተኛ ናቸው የተባሉ ሽልማቶችን ለማግኘት ተቀማጭ ገንዘብ እንዲያስገቡ፣ የማግበሪያ ክፍያዎችን እንዲከፍሉ፣ ሐሰተኛ ቅጣቶችን እንዲያጠናቅቁ እና ከዚያም የክፍያ ማረጋገጫ እንዲሆን የዝውውር ቅጽበታዊ ገጽ ዕይታዎችን ወይም የመለያ መረጃ እንዲሰጡ አዝዘዋል።

ከማጭበርበር በተጨማሪ፣ አንዳንድ ተጠቃሚዎች እንደ ሰዎች ዝውውር ወይም የግዳጅ ሥራ ባሉ፣ በምንለያቸውና በምናስተጓጉላቸው ሌሎች ጥሰት የሆኑ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ተሳትፎ እንዳለ የሚጠቁም ይዘት አመንጭተዋል። ይህም በፖይፔት የአውሮፕላን ጉዞ፣ ማረፊያ፣ ምግብ፣ ቪዛና የሥራ ፈቃድ ቃል ለሚገቡ «የውይይት ሠራተኛ» ሥራዎች የማኅበራዊ ሚዲያ ማስታወቂያዎችን መፍጠርን ያካትታል።

ሌሎች እንቅስቃሴዎች በክንዋኔው ውስጥ ካሉ ሠራተኞች አስተዳደር ጋር የተያያዙ ይመስላሉ። ተጠቃሚዎቹ የሠራተኞች ዕዳ፣ የደመወዝ ቅናሽ፣ የዲሲፕሊን ቅጣትና የብድር ክፍያ መዝገቦችን ይዘው ነበር፤ ስለ ኢሚግሬሽን ሁኔታ፣ የሥራ ፈቃድ፣ የቪዛ ጊዜ ማለፍና የምልመላ ማበረታቻዎች የተደረጉ ውይይቶችንም ተርጉመዋል።

አንዳንድ ውይይቶችም የታዩ እስሮችን፣ የማምለጥ ሙከራዎችን እና ተዘዋውረው በማጭበርበር ክንዋኔዎች ውስጥ በግድ እንዲሠሩ የተደረጉ ሰዎች ሊገጥማቸው የሚችለውን የወንጀል ተጠያቂነት ጠቅሰዋል። እነዚህ ውይይቶች የአንድንም ግለሰብ ሁኔታ እንድንወስን ባያስችሉንም፣ በደቡብ ምሥራቅ እስያ ስላሉ የተደራጁ የወንጀል ቡድኖች እንቅስቃሴ ከሚያቀርቡ ሰፊ የሕዝብ ዘገባዎችና⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) መግለጫዎች⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ጋር ይጣጣማሉ።

ከዚህ ክንዋኔ ጋር የተያያዙትን የChatGPT መለያዎች አግደናል፣ አግባብነት ያላቸውን አመልካቾች ለኢንዱስትሪ አጋሮችና ለሚመለከታቸው ባለሥልጣናት አጋርተናል፣ እንዲሁም እነዚህ ፈጻሚዎች ምርቶቻችንና አገልግሎቶቻችንን ዳግም እንዳያገኙ ለማክበድ እርምጃዎችን ወስደናል።

ከአውታረ መረቡ ጋር የተያያዘው የገንዘብ ኪሳራ ሙሉ መጠን አይታወቅም፤ ሆኖም በአጭበርባሪዎቹ የግል ግንኙነቶች መሠረት፣ ክንዋኔው በበርካታ የማጭበርበር ዓይነቶች ከመቶዎች ዒላማዎች ጋር ተገናኝቶ ሊሆን ይችላል። የተጠቃሚዎች ውይይቶች ግለሰብ ሰለባዎች በሺዎች የሚቆጠር ዶላር እንዳጡ ጠቅሰዋል፤ ሆኖም እነዚህን አባባሎች በግላችን ማረጋገጥ አልቻልንም።

በሰፊው ሲታይ፣ ይህ ጉዳይ ሁለት አዝማሚያዎችን ያጠናክራል። በመጀመሪያ፣ የተደራጁ የማጭበርበር አውታረ መረቦች ራሳቸውን በአንድ የማጭበርበር ዓይነት ከመገደብ ይልቅ በርካታ የማጭበርበር ዘዴዎችን በአንድ ጊዜ በማካሄድ እጅግ የተለያየ አሠራር ሊኖራቸው ይችላል። ሁለተኛ፣ በመስመር ላይ ማጭበርበር፣ በተደራጀ ወንጀልና በሰዎች ዝውውር መካከል ያሉት ድንበሮች ብዙውን ጊዜ ግልጽ አይደሉም። ስለዚህ ውጤታማ ማስተጓጎል ተጎጂዎችን ያነጣጠረውን የማጭበርበር እንቅስቃሴ ብቻ ሳይሆን፣ ድርጊቱን የሚያቀነባብሩና ከእሱ ትርፍ የሚያገኙ የወንጀል ድርጅቶችንም ዒላማ ማድረግ ይጠይቃል።